Willem Jan Faber

🔮 1840 – 1936

0GL: Theoretische Kiems

⚙️ LOGOS – HOE

Alan Turing (Turingmachine) en Claude Shannon (booleaanse schakelingen) legden de wiskundige basis. Zonder deze theorie: geen computer.

📘 Meer voor MBO/HBO

De Turingmachine is een oneindige tape met symbolen – elk algoritme is te simuleren. Het stopprobleem is onbeslisbaar, een fundamentele grens van computers.

✨ MYTHOS – WAAROM

Ada Lovelace zag software als universele symbolentaal. Het idee dat een machine niet alleen rekent, maar ook denkt in patronen.

👩‍🏫 Klassengesprek: Wat betekent “software onafhankelijk van hardware”? Waarom is dat een revolutie?

Leg uit waarom de Turingmachine nog steeds relevant is voor ASML's lithografie.

💾 1940–1950

1GL: Machinecode

Wikipedia ↗

LOGOS

Von Neumann-architectuur: gedeeld geheugen voor data & instructies. Bits: 10110000

MYTHOS

Stored-program concept: programma's herschrijven zonder hardware om te bouwen. Flexibiliteit!

Waarom was het stored-program concept een doorbraak voor programmeerbaarheid?

📜 1950–1958

2GL: Assembly & Compilers

Compiler ↗

LOGOS

Mnemonics (MOV, ADD) i.p.v. bits. De compiler vertaalt naar machinecode.

MOV EAX, 1

MYTHOS

Grace Hopper wilde programmeren toegankelijk maken. Democratisering van code.

💡 Vraag: Waarom is een compiler een vorm van abstractie?

📚 1957–1980

3GL: C, UNIX, Portabiliteit

C ↗

LOGOS

Gestructureerd programmeren (Dijkstra), C maakt draagbare software mogelijk.

Pointer uitleg (MBO/HBO)

C geeft direct geheugenbeheer via pointers – krachtig maar gevaarlijk.

MYTHOS

UNIX en C legden de basis voor de software-industrie. Code die meegroeit met hardware.

Waarom was portabiliteit (één code, veel architecturen) een revolutie?

🐍 1980–2000

4/5GL: Objecten & Databanken

Python ↗

LOGOS

OOP (klassen, objecten), SQL, Python: dichter bij menselijk denken.

class Student: def __init__(self, name): self.name = name

MYTHOS

Programmeren wordt modelleren van de werkelijkheid. EDA-tools (ontwerp chips) ontstaan in C++/Python.

🤖 2000–NU

6/7GL: AI & Prompt-engineering

GenAI ↗

LOGOS

LLM's genereren code uit natuurlijke taal. Prompt engineering is de nieuwe vaardigheid.

Prompt: "Schrijf een Python functie voor priemgetallen" → AI genereert code.

MYTHOS

De programmeur wordt architect en ethisch toezichthouder. AI versnelt het Droste-effect.

⚖️ Ethische stelling: Wie is verantwoordelijk voor AI-gegenereerde code?

🔁 1984 – NU (Droste)

Machines die Machines maken: ASML & Recursie

ASML Wikipedia ↗

🔬 LOGOS – DE TECHNIEK VAN DE RECURSIE

ASML maakt EUV-lithografiemachines. Die machines zijn ontworpen met EDA-software (VHDL, C++), die zelf draait op ... eerdere generaties chips! Oneindige lus: betere chips → betere software → nog betere chips.

Droste-effect: “Een machine bouwen met een machine die zelf gebouwd is met een machine...”

📐 Rekenvoorbeeld (MBO/HBO)

De allereerste Intel 4004 had 2300 transistoren. Een moderne Apple M3 heeft 25 miljard. Elke stap in de recursie werd mogelijk gemaakt door de vorige generatie EDA-tools.

Leg het Droste-effect uit met een voorbeeld uit de klas (bijv. spiegels, of een recursieve functie).

🌌 MYTHOS – DE MENSELIJKE BETEKENIS VAN RECURSIE

Het Droste-effect symboliseert voortgang zonder einde. Jij, als student, wordt onderdeel van deze keten. De code die jij schrijft – of het nu een simpele HTML-pagina of een AI-model is – kan bijdragen aan de gereedschappen die de volgende doorbraak mogelijk maken.

“De mooiste machines zijn degenen die zichzelf kunnen verbeteren. ASML is de belichaming van die droom.”

🎓 Eindopdracht: Onderzoek hoe een moderne CPU is ontworpen met EDA-tools. Maak een poster over de recursiestappen van zand tot chip.

🔄 Oneindige lus: HDL (VHDL/Verilog) → Chipontwerp → Lithografie (ASML) → Nóg krachtiger chip → Complexere AI → 🔁

📘 Samenvatting per niveau

MAVO / HAVO

Focus op verhalen: Ada Lovelace, Grace Hopper, het Droste-effect als spiegeltruc. Gebruik de leervragen en de promts als gespreksstarter. Laat leerlingen een tijdlijn tekenen.

MBO (niveau 3/4)

Leg de nadruk op praktijk: hoe werkt een compiler? Laat een klein assembler- of C-programma zien. Link naar ASML: welke programmeertalen worden gebruikt in de maakindustrie?

HBO (ICT / Technische informatica)

Verdieping in de recursielus: ontwerp van EDA-tools, de impact van AI op hardware-ontwerp, en de ethische vragen rondom zelf-verbeterende systemen.

🎓 Lesplan-suggestie (90 minuten)

Intro (10′): Wat is een programmeertaal? Het Logos/Mythos-model.
Klassikale tijdlijn (20′): Loop de 7 generaties langs, toon korte voorbeelden.
Droste-effect (15′): Uitleg over ASML, toon een filmpje van een waferstepper.
Groepswerk (30′): Studenten kiezen een tijdperk en maken een poster met Logos én Mythos.
Presentatie & discussie (15′): Hoe beïnvloedt recursie de toekomst van hun beroep?

📌 Tip: Gebruik de Wikipedia-links als bron voor verdiepend onderzoek. Laat studenten een ‘Wikipedia-raid’ doen per generatie.

📖 Woordenlijst (voor alle niveaus)

Turingmachine – abstract model van een computer.

Compiler – zet programmeertaal om naar machinecode.

Assembly – mensleesbare machinecode (MOV, ADD).

OOP – objectgeoriënteerd programmeren.

EDA – Electronic Design Automation (chipontwerpsoftware).

EUV – Extreme UltraViolet (ASML's technologie).

Droste-effect – recursie: een beeld dat zichzelf bevat.

Prompt engineering – instructies voor AI om code te genereren.

🔗 Alle Wikipedia-artikelen zijn vrij te raadplegen. Gebruik de links in de tijdlijn.

🔄 Visueel voorbeeld van recursie (Droste in code)

def droste(spiegel_level):
    if spiegel_level == 0:
        print("🌟 De machine die zichzelf bouwt")
    else:
        print(f"Spiegel {spiegel_level} → ") + droste(spiegel_level - 1)

droste(3)  # toont drie niveaus van recursie

Net zoals deze functie zichzelf aanroept, roept technologie zichzelf steeds beter aan. Jij staat in die recursielus.